Aşının kıymeti

1 ay önce SAĞLIK
Bu yazıyı 6 dakikada okuyabilirsiniz
24 views

Uzun yıllar uzunluğu insanlığı etkileyen marazlar, aşının hami tesiri ile günümüzde korkulur olmaktan çıktı. Günümüzde hala kimi ebeveynler, evlatlarına aşı yaptırmaktan çekinse de bilirkişiler illetlere karşı hayatta olmamızı aşı yaptırılmasına borçlu olduğumuzu söylüyor.

Türkiye İş Bankası İştiraki Bayındır Kavaklıdere Hastanesi Evlat Sıhhati ve Marazları Eksperi Dr. Füsun Kitapçı Uysal, aşının gelişimi ile ilgili değerli açıklamalarda bulundu:

– Aşı, kimi illetlere karşı bağışıklık sağlamak için vücuda enjekte edilen meyyit ya da zayıflatılmış bakteri ve virüsler demektir. Şu anda hayattaysanız ananız tetanos aşısı olduğu için ya da babanıza kolera aşısı yapılmış olduğu için olabilir. Tahminen de küçüklüğünüzde kızamık aşısı olmasaydınız, bu günleri göremeyecektiniz. Uçuş kaygınız olmayabilir fakat evladınız, uçakta öksüren birinden her an menenjit mikrobu alabilir.

– Mikroplar pek çok nedenle vücudumuza yerleşebilir. İshal, hapşırma, öksürme, kaşınma, açık yaralar, kan ve vücut likitleri yolu ile kişiden beşere bulaşıcılık mümkündür. Sivrisinekler ya da keneler de marazlara neden olan mikropları taşırlar. Hiçbir şey yapmadan yediğimiz ya da içtiğimiz besinlerde bulunan mikroorganizmaların ağız yolu ile vücuda alınması da vücudumuzda çeşitli marazların oluşumuna neden olabilir. Evvelden ölümcül olan marazların birçok aşı nedeniyle denetim altına alınsa da, turistik seyahatler ve göçlerin arttığı, hadlerin kalktığı günümüzde aşısı olmayan ya da hastalık taşıyıcısı olan kişiler aracılığı ile illetler çok süratli yayılabiliyor.

– Doktorun birincil vazifesi sağlıklı kişinin sıhhatini muhafazasını sağlamak yani kollayıcı hekimliktir. Evlat Sıhhati ve Marazları Bilirkişisi olarak evladın gelişimini, beslenmesini ve bağışıklanmasını izlemek en değerli vazifemizdir.

Aşı ile sağlıklı nesiller

– Yüzyıllarca süren ve son yüzyılda hızlanan bütün teknolojik gelişimeler sayesinde uzaya gidiyoruz, Yerküre’nin öbür ucu ile anında konuşabiliyoruz, oturduğumuz noktadan Louvre Müzesini gezebiliyoruz. MR ile kanser teşhisi yapabiliyor, pek çok illeti yeni ilaçlar sayesinde tedavi edebiliyoruz.

– 100 insandan otuzunu öldüren çiçek marazından, ana karnında %40’a varan sakat doğuma neden olan kızamıkçıktan, kurtulma talihinin olmadığı kuduz yahut yenidoğan tetanozundan korunabiliyorsak, 1998’den beri devletimizde evlat felci vakası ile karşılaşmıyorsak, aşıları bulan bilim beşerlerine, yaygınlaştıran ve günlük hayatımıza sokan sıhhat çalışanlarına çok şey borçluyuz. Hami hekimlik ve bunun temel taşı olan aşılar ihmal edilmemeli, ilmî olmayan söylentilere kulak asmamalıyız.

Eski uygarlıklardan bu yana aşılama

– Aşılama artık herkesin yakından malumat sahibi olduğu sıhhat malumatı olsa da aşının ortaya çıkışı uzun yıllara dayanıyor. Yazılı kayıtlara nazaran MÖ 560 yılında Çinlilerin “Variolasyon” olarak tanımlanan ilkel aşılama teknikleri varmış.

– Variolasyon, çiçek illetini hafif geçirmekte olan hastaların yaralarının kabukları kurutularak, tozların buruna inhalasyon yolu verilmesi ile yahut sıklıkla tozun sulandırılıp çizilen deriden vücuda inokulasyonu ile uygulanmaktaydı.

– Osmanlı hamamlarında variolasyon yolunun uygulandığına tanık olan İngiliz Konsolosunun eşi Lady Mary Montagu, 1718 yılında evladına çiçek aşısı yaptırmak için müsaade istediği Papa’ya bir mektup yazarak bu metodun garp memleketlerine duyurulmasını sağlamıştır.
1796 yılında Edward Jenner birinci canlı viral aşı olan çiçek aşısı ‘Cowpox’ yahut ‘Vaksinia’ fikrini geliştirerek ilmî olarak tıpta bir çığır açmış ve çağdaş immünolojinin temellerini kurmuştur. Jenner’den 100 yıl sonra Pasteur tarafından enfeksiyon marazlarının aslının mikroplar olduğunu keşfedilmiştir.

– Pasteur, 1885 yılında daha evvel köpeklerde aktifliğini kanıtladığı kuduz aşısını, bir köpek tarafından ısırılmış olan Joseph Meister isimli şahsa uygulamıştır. Bu tatbik insan bağışıklamasındaki en değerli atılımdır. 1892 yılında Laffnike isimli araştırıcı kolera aşısını, 1896 yılında Wright tifo aşısını geliştirmiştir. Bugün BCG ismiyle bildiğimiz tüberküloz (verem) aşısı, Calmette ve Guerin tarafından 1921 yılında geliştirilmiştir. 1927 yılında Ramon ve Zoeller tetanos aşısını üretmişlerdir. Bundan sonra tasarrufa sunulan çeşitli aşılar birbirini izlemiştir.

İnsanlık tarihine en değerli armağan

Aşı insanlık tarihindeki kıymetli buluşlardan birisidir. İnsanlık, uzun hengam boyunca bulaşıcı illetler ile uğraşmış, sterilizasyon ve aşıların bulunması ile tıpta çok kıymetli yollar kat edilmiştir. Aşının olmadığı periyotlarda:

– Veba salgınları 1346-1352’de Avrupa nüfusunun dörtte birini öldürmüştü.

– 1618 yılında 20 milyon olan Meksika’daki İnka nüfusu çiçek marazı nedeni ile 1,6 milyona düşmüştü.

– 1779’da Hawai’de nüfus tifo nedeniyle 500 binden 84 bine düşmüştü.

– 1880’lerde Kanada’da her 100 yerliden dokuzu tüberküloz hastasıydı.

– Yerküre savaşı sonrası 21 milyon kişi gripten (H1N1) ölmüştü.

Aşılanma ömür uzunluğu devam eder

Tüm bu olgular unutulmadan, evlatlarımızın aşılarını dikkatle takip etmeliyiz. Yaşları büyüse de, yılda en az bir defa evlat hekimi yahut aile tabibi ile temas ederek, hatırlatma dozları ve yeni aşılar ile ilgili malumat edinmeliyiz. Aşı takibinde değerli olan aşı kartlarını kaybetmemeliyiz. Son olarak, sağlam asılları tercih ederek, malumat kirliliği ile uğraş edelim.

Konu etiketleri: , , , ,